مردم تصور واقعی از فواید و خطرات اقدامات تشخیصی و درمانی ندارند

این روزها مدام از هر گوشه ای می شود شنید و خواند که فلان آزمایش خطر فلان بیماری را کاهش می دهد، مصرف فلان دارو از ابتلا به فلان بیماری پیشگیری می کند، و یا به طور کلی، درمان بیماری ها در صورت تشخیص زودرس مقرون به صرفه تر و مؤثرتر است. فلان دارو خطر حمله قلبی را 12% کاهش می دهد. یا مثلاً ماموگرافی خطر مرگ در اثر سرطان پستان را 20% کاهش می دهد.
انجمن های پزشکی و مراجع معتبر بین المللی سلامت در برخی توصیه های خود در زمینه طب پیشگیری، تصمیم گیری را در نهایت به خود بیماران واگذار می کنند و از پزشکان می خواهند با ارائه اطلاعات و آمار، زمینه تصمیم گیری آگاهانه را برای بیماران فراهم کنند. اما در پشت اغلب این آمار و ارقام، مفاهیم عمیق و پیچیده ای قرار دارد که حتی بسیاری از پزشکان نیز به ندرت به موشکافی و تعبیر و تفسیر آن ها می پردازند. اغلب پزشکانی هم که واقعیت را می دانند، قادر به توضیح و انتقال آن به بیماران نیستند.

اخیراً دو پژوهشگر در مریلند خواستند این روند را تغییر دهند. آنان با ارائه آمار از بیماران درخواست کردند درباره فواید آزمایش های تشخیص سرطان، آزمایش کلسترول، مصرف قرص پوکی استخوان، ام آر آی اسکن و انواع اقدامات تشخیصی و درمانی دیگر تجدید نظر کنند. اما لازریس و ریفکین این آمار را به شکل متفاوتی ارائه کردند.

آنان تلاش کردند بدون استفاده از آمار و ارقام و محاسبات، مفاهیم مورد نظر خود را به مخاطب برسانند. مثلاً در مورد مثال ماموگرافی، شکل یک آمفی تئاتر را در نظر بگیرید که هزار نفر در داخل آن نشسته اند و همگی، خانم هایی هستند که ماموگرافی شده اند. لازریس و ریفکین نام این روش را "تصاویر آمفی تئاتر" (theater images) گذاشته اند.

 

تصور کنید از همه آن هایی که با انجام ماموگرافی از مرگ نجات پیدا کرده اند، بخواهیم که برخیزند و از سالن خارج شوند. چند نفر؟ تنها یک نفر؟! چگونه چنین چیزی ممکن است؟

 

به خاطر داشته باشید که حتی با انجام ماموگرافی منظم نیز ممکن است برخی سرطان های کشنده تشخیص داده نشوند. همچنین برخی تومورها حتی در صورت تشخیص زودرس، مرگبار هستند. از سوی دیگر، در حدود نیمی از افراد حاضر در آمفی تئاتر، ماموگرافی ممکن است نتایج مثبت کاذب در پی داشته باشد.

 

از این تعداد، 64 نفر به دلیل ضایعه ای که در اصل سرطان نیست بیوپسی می شوند، و کار ده نفر از آنان به جراحی، پرتودرمانی یا شیمی درمانی می کشد! برای توده هایی که اگر ماموگرافی انجام نمی شد، احتمالاً هرگز مشکلی ایجاد نمی کردند!

 

پس آن 20% کاهش خطر از کجا آمده است؟

 

از هر هزار زن که ماموگرافی انجام نمی دهند، پنج نفر در اثر سرطان پستان فوت می کنند.

 

از هر هزار زن که ماموگرافی انجام می دهند، چهار نفر در اثر سرطان پستان فوت می کنند.

 

تفاوت در همین یک نفر است. یک نفر از پنج نفر! بیست در صد!

 

هزینه های سلامت به طور پیوسته در حال رشد است، در حالی که سرعت رشد اقتصادی کمتر، گاهی صفر، و در برخی کشورها حتی منفی است و توان همراهی با رشد هزینه های سلامت را ندارد.

در نظرسنجی هیئت بورد داخلی آمریکا، سه نفر از هر چهار پزشک معتقد هستند که انجام آزمایش ها و اقدامات تشخیصی و درمانی غیرضروری، یک معضل جدی سلامت است.

طبق برآورد آکادمی ملی پزشکی آمریکا، هر سال حدود 30% کل هزینه های سلامت در این کشور—750 میلیارد دلار—به دلیل فساد، فرآیندهای اداری غیرضروری، و اقدامات تشخیصی و درمانی بی فایده به هدر می رود.

بهترین راه برای بحث در زمینه سلامت، پرداختن به موضوع خطر و احتمالات است، اما دور ریختن سالانه 70 میلیارد دلار برای سلامت، تنها در آمریکا، نشان می دهد که با چه چالش بزرگی روبرو هستیم. به قول ژان دو لافونتن، شاعر، نویسنده و حکایت‌نویس مشهور فرانسوی، مردم چیزی را که از آن بهراسند یا در آن طمع کنند‌، به سادگی باور می کنند.

به ویژه وقتی صحبت بر سر سلامت باشد، مردم باید برداشت واقعی از نگرانی ها و امیدهای خود داشته باشند. بیشتر بیماران وقتی می بینند با انجام ماموگرافی، تنها یک نفر از هزار نفر از آمفی تئاتر خارج می شود، بهت زده می شوند.

در سایر موارد نیز آمار و ارقام مشابهی وجود دارد. پیشگیری از شکستگی لگن با انواع قرص های پوکی استخوان؟ حداکثر 5 در هزار! پیشگیری از سکته مغزی با قرص ضدانعقاد در مبتلایان به فیبریلاسیون دهلیزی، شش در هزار! که البته 12 نفر هم دچار عوارض جدی خونریزی می شوند.

تعداد افرادی که با غربالگری سرطان پروستات از مرگ نجات می یابند؟ هیچ کس آمفی تئاتر را ترک نمی کند! اما تعداد قابل توجهی از حاضرین دچار عوارض درمان مانند ناتوانی جنسی می شوند.

لازریس و ریفکین در سال 2014 کتابی در این زمینه منتشر کردند. این کتاب حاوی تصاویر متعددی است که برخی از آن ها را مشاهده کردید.

منبع

اشتراک در 100 درجه اشتراک گذاری در FaceBook اشتراک گذاری در Twitter ارسال ایمیل به دوستان در Gmail اضافه کردن به Google Bookmarks اضافه کردن به Google Reader ارسال ایمیل به دوستان در یاهو
مطالب مرتبط
نظرات خوانندگان