الگوریتم جدید تشخیص عفونت ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV)

زن 28 ساله ای به دلیل مثبت شدن آزمایش الایزای نسل چهارم HIV (آنتی ژن و آنتی بادی) مراجعه کرده است. آزمایش بار ویروسی (HIV-1 viral load) منفی است. هیچ علائمی از عفونت حاد HIV وجود ندارد اما از کاندوم استفاده نمی کند و از وضعیت HIV همسر خود نیز مطلع نیست. آزمایش الایزای نسل چهارم در مرکز دوم تکرار شد و همچنان مثبت است.

اقدام بعدی چیست؟

الف- وسترن بلات انجام شود.

ب- ایمونوفلورسانس (HIV-1 IFA) انجام شود.

ج- آزمایش اسید نوکلئیک (NAT) به روش دیگری تکرار شود.

د- آزمایش HIV-2 viral load انجام شود.

ه- اقدام بیشتری لازم نیست.

آزمایش HIV محور اصلی پیشگیری و درمان این عفونت است. اگر این آزمایش مثبت باشد، فرصت نجات جان بیمار با درمان و کاهش خطر انتقال عفونت به دیگران فراهم است. اطلاع از نتیجه منفی نیز با اطمینان از سلامت افراد همراه است. متأسفانه نزدیک به 1 نفر از هر 6 بیمار مبتلا به عفونت HIV در ایالات متحده از بیماری خود بی اطلاع و در نتیجه از مصرف دارو محروم است و به طور ناخواسته و نادانسته به گسترش بیماری کمک می کند.

همواره تشخیص عفونت HIV در مراحل ابتدایی یا حاد آن، یک چالش بزرگ بوده است. احتمال سرایت عفونت در مرحله حاد بیشتر است چون افراد در این مرحله بار ویروسی (viral load) بیشتری دارند، در حالی که به دلیل عدم تشکیل پادتن، آزمایش HIV هنوز مثبت نشده است. بنابراین تشخیص عفونت حاد HIV، نقطه عطف درمان و پیشگیری این بیماری است.

خبر خوب این است که پزشکان در سال های اخیر به ابزار جدیدی برای تشخیص زودرس HIV دست یافته اند. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری (CDC) در ماه ژوئن 2014 الگوریتم جدیدی برای تشخیص آزمایشگاهی HIV ارائه داد. با این الگوریتم می توان HIV را 3 تا 4 هفته زودتر تشخیص داد.

الگوریتم جدید با آزمایش ایمونواسی (الایزا) نسل چهارم آغاز می شود که قادر به شناسایی آنتی بادی های HIV-1 و HIV-2 و آنتی ژن HIV-1 p24 است. این آزمایش به دلیل شناسایی آنتی ژن HIV-1 p24، حساسیت بیشتری دارد چون این آنتی ژن زودتر از آنتی بادی ها قابل شناسایی است. نتایج آزمایش های rapid نیز باید توسط الایزای نسل چهارم تأیید شود.

اگر آزمایش الایزای نسل چهارم مثبت باشد، مرحله بعدی آزمایش تکمیلی برای افتراق آنتی بادی های HIV-1 و HIV-2 است. اگر آزمایش افتراقی منفی یا نامشخص باشد، آزمایش HIV-1 RNA انجام می شود. وسترن بلات و ایمونوفلورسانس که در الگوریتم قبلی به عنوان آزمایش های تکمیلی توصیه شده بود، دیگر توصیه نمی شود.

الگوریتم جدید علاوه بر حساسیت بیشتر و تشخیص زودرس، صحت تشخیص عفونت HIV را افزایش داده و زمان انجام آزمایش (turnaround time) نیز کاهش یافته است. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری، حامی کارزار اقدام علیه ایدز (Act Against AIDS) است که بر اساس آن هر فرد بالغ باید دست کم یک بار آزمایش HIV انجام دهد.

پاسخ

پیشرفت بزرگ الایزای نسل چهارم نسبت به نسل سوم، افزوده شدن آنتی ژن p24 به پانل آزمایش است. تغییر بزرگ دیگر در الگوریتم جدید تشخیص HIV، افزوده شدن آزمایش افتراقی (برای افتراق آنتی بادی های HIV-1 و HIV-2) است. وسترن بلات نمی تواند این کار را انجام دهد.

اگر آزمایش افتراقی منفی یا نامشخص باشد، HIV RNA (بار ویروسی) یا یک آزمایش اسید نوکلئیک (NAT) دیگر باید انجام شود. حساسیت الایزای نسل چهارم بیشتر از آزمایش افتراقی است. نکته مهم این است که وسترن بلات از نظر حساسیت هیچ برتری خاصی نسبت به آزمایش افتراقی ندارد و حتی از آن بدتر است و هیچ کمکی نمی کند.

آزمایش HIV-2 viral load در مواردی لازم است که به عفونت حاد HIV-2 مشکوک باشیم. این عفونت در مناطق غیرآندمیک به شدت نادر است و به همین دلیل، آزمایش HIV-2 viral load در الگوریتم گنجانده نشده است.

اگر HIV RNA منفی باشد، با یک آزمایش غربالگری مثبت کاذب روبرو هستیم. این گونه موارد در بیماران کم خطر (low-risk)، بسیار شایع تر از موارد مثبت واقعی است. در واقع مشابه همین سناریو با الایزای نسل سوم و وسترن بلات هم وجود داشت.

برنی برانسون، طراح اصلی الگوریتم جدید، می گوید ویژگی الایزای نسل چهارم بیش از 99.6% است. یعنی از هر 10 هزار آزمایش، نتیجه 40 آزمایش ممکن است به طور کاذب مثبت شود. شیوع عفونت HIV حاد در بیشتر جوامعی که تحت آزمایش قرار می گیرند حدود 2 در 10 هزار آزمایش یا کمتر است. بنابراین، شیوع موارد مثبت کاذب همیشه چندین برابر بیشتر از موارد مثبت واقعی است.

دوره پنجره (window period)، یعنی فاصله بین تماس تا زمانی که نتیجه منفی آزمایش قابل اعتماد باشد، در الایزای نسل چهارم به طور متوسط 2 هفته است. نتیجه منفی پس از 4 هفته (یک ماه) تا حدود زیادی اطمینان بخش است ولی براساس دستورالعمل در بیشتر کشورها، باید با آزمایش مجدد به فاصله 3 ماه پس از تماس تأیید شود.

گزینه "ه" صحیح است.

منابع: 1 2 3 4 5

اشتراک در 100 درجه اشتراک گذاری در FaceBook اشتراک گذاری در Twitter ارسال ایمیل به دوستان در Gmail اضافه کردن به Google Bookmarks اضافه کردن به Google Reader ارسال ایمیل به دوستان در یاهو
مطالب مرتبط
نظرات خوانندگان
حامد
سلام
آزمایش الیزای نسل چهارم کدوم آزمایشگاه انجام میده آیا کرج هم داره؟
بعد از 16 روز تا چند درصد میشه بهش اعتماد کرد؟
و بنظر شما روز 16 الیزا بهتر جواب میده یا p24 یا pcr؟

پاسخ
سلام حامد جان
در حال حاضر تقریباً همه آزمایشگاه ها این کیت را دارند و برای اطمینان می توانید از پزشک آزمایشگاه مورد نظر خود سؤال کنید. آزمایش آنتی ژن p24 با همین کیت الایزای نسل چهارم به طور هم زمان با آنتی بادی انجام می شود و آزمایش جداگانه لازم نیست. همچنین در مرحله غربال PCR هم لازم نیست.
در مورد زمانی که اشاره کرده اید، زمان مثبت شدن آزمایش در الایزای نسل چهارم به طور متوسط 2 هفته است. نتیجه منفی پس از 4 هفته (یک ماه) تا حدود زیادی اطمینان بخش است ولی براساس دستورالعمل در بیشتر کشورها، باید با آزمایش مجدد به فاصله 3 ماه پس از تماس تأیید شود.
حسن رضايي
تست الايزا نسل چهارم بعد سه ماه و نيم منفي شده قابل قبولع؟

پاسخ
سلام حسن جان
دوره پنجره (window period)، یعنی فاصله بین تماس تا زمانی که نتیجه منفی آزمایش قابل اعتماد باشد، در الایزای نسل چهارم به طور متوسط 2 هفته است. نتیجه منفی پس از 4 هفته (یک ماه) تا حدود زیادی اطمینان بخش است ولی براساس دستورالعمل در بیشتر کشورها، باید با آزمایش مجدد به فاصله 3 ماه پس از تماس تأیید شود.
نازنین
ازمایش الایزای نسل چهار بعد از چهلو هشت روز صد در صد است؟؟؟

پاسخ
خیر
طبق الگوریتم، آزمایش تکمیلی برای افتراق آنتی بادی های HIV-1 و HIV-2 باید انجام شود.