تفسیر نتایج آزمایشگاهی: فریتین بالا

آقای 60 ساله ای در آزمایش های چکاپ سالیانه ی خود متوجه نتایج غیرطبیعی عملکرد کبد به شکل ALT=70 IU/L (10-40) و GGT=120 IU/L (0-37) شده است. مشکل خاصی ندارد و هیچ دارویی مصرف نمی کند. بررسی بیشتر نشان دهنده ی CBC و عملکرد کلیوی نرمال، سرولوژی منفی هپاتیت B و C و فریتین 567 میکروگرم بر لیتر (300-24) است. اقدام بعدی چیست؟

الف) آزمایش ترانسفرین

ب) سونوگرافی کبد

ج) آزمایش ژنتیک از نظر هموکروماتوز (C282Y)

د) بیوپسی کبد از نظر انباشت آهن

فریتین یک پروتئین داخل سلولی برای ذخیره ی آهن و اندازه گیری آن به عنوان نشانگر ذخایر آهن بدن، بخشی از بررسی آزمایشگاهی اختلالات کبد (برای رد احتمال هموکروماتوز) و همچنین ارزیابی علل کم خونی است. مقادیر بالای 200 در زنان و بالای 300 در مردان و در سنین پس از یائسگی در زنان نشانه ی غیراختصاصی انباشت ذخایر آهن است چرا که این پروتئین جزو واکنشگرهای فاز حاد است و همچنین الکل، بدخیمی ها و هر عامل دیگری که باعث تخریب سلول های کبد شود فریتین را افزایش می دهد. افزایش فریتین در 90% موارد با انباشت آهن همراه نیست.

علل فریتین بالا بدون انباشت آهن

علل شایع

-          بیماری کبدی

-          الکل

-          وضعیت های التهابی حاد و مزمن

-          عفونت ها

-          بدخیمی ها

-          نارسایی کلیوی

-          سندرم متابولیک (اضافه وزن، عدم تحمل گلوکز، چربی بالا، فشار خون بالا)

علل کمتر شایع

-          تیروتوکسیکوز

-          سکته ی قلبی

 

اولین گام در برخورد با هر بیماری که فریتین بالا دارد، رد علل فوق است. در صورت وجود موارد فوق، بررسی بیشتر اغلب ضرورت ندارد. پس از شرح حال و معاینه ی کامل، اولین آزمایش هایی که باید درخواست شود شامل CBC، نشانگرهای التهابی (CRP، ESR)، کراتی نین و الکترولیت های سرم، تست های عملکرد کبد، قند و چربی خون است. بهتر است به این افراد توصیه شود از مصرف الکل خودداری کنند، وزن خود را کاهش دهند و قند و چربی خون خود را کنترل کنند و آزمایش فریتین پس از 3 تا 4 ماه تکرار شود.

اگر علت افزایش فریتین روشن نباشد، ترانسفرین (TIBC) بهترین تست برای رد احتمال انباشت آهن است.

چون ترانسفرین، پروتئین اصلی انتقال آهن در سرم است، اغلب ترانسفرین (TRF) در آزمایشگاه به شکل ظرفیت اتصال آهن (TIBC) اندازه گیری می شود و این دو نسبت مستقیم با هم دارند (TIBC (μmol/L) = 25.1 × TRF (g/L)). ترانسفرین باید در حالت ناشتا اندازه گیری شود زیرا مقادیر آهن سرم در طول شبانه روز به شدت متغیر است. حتی صرف مقدار کمی غذا باعث افزایش شدید و گذرای آهن سرم و همچنین افزایش ترانسفرین می شود. همچنین بیماری حاد ممکن است باعث کاهش گذرای آهن و ترانسفرین شود.

ترانسفرین در این بیمار بالا و سونوگرافی نشان دهنده ی کبد چرب بود.

بیشتر مبتلایان به هموکروماتوز ارثی از نظر ژن C282Y هموزیگوت هستند. آزمایش ژنتیک در مواردی توصیه می شود که انباشت آهن تأیید شده باشد یا سابقه ی ارثی این بیماری در خانواده وجود داشته باشد.

منبع

اشتراک در 100 درجه اشتراک گذاری در FaceBook اشتراک گذاری در Twitter ارسال ایمیل به دوستان در Gmail اضافه کردن به Google Bookmarks اضافه کردن به Google Reader ارسال ایمیل به دوستان در یاهو
مطالب مرتبط
نظرات خوانندگان
بهروز
با درود فراوان خدمت شما دكتر افشاري عزيز
مردي 38 ساله هستم و از 32 سالگي متوجه بالا بودن فرتين خونم شدم.از حدود 350 شروع شد و الان به 1600 رسيده. طبق ازمايشاتي كه دادم تالاسمي نيستم هماتاكروز بر مبناي ازمايش ژنتيك نيستم.ترنسفرين هم نرمال هست ولي هموگلوبينم بين 10 تا 12 هستش.
دچار ديابت شدم و قند هام بين 300 تا 500 ويا حتي بالاتر ميرود و مجبورم حتما انسولين با واحد بالا بزنم. عضلات پاها و بازوهام دردناك شده و خستگي و بيحالي را دارم. 3 تا دكتر عوض كردم ولي به فرايد تشخيص نرسيديم. حتي به عنوان كيس ريپورت در بيمارستان باهنر كرج تحت نظر 6 متخصص همزمان قرار گرفتم ولي باز هم بي نتيجه بود. مدتي قرص اكسجيد مصرف كردم ولي دچار گرفتگي عضلات گردن ميشدم كه حتي اب دهانم را هم نمي توانستم قورت بدم و مجبور به قطع ان شدم.از اين بيماري لعنتي خسته شدم ديگه نميدونم چيكار كنم. اگه راهي ميشناسين لطفا كمكم كنيد. ممنونم از شما.حجامت رو هم تازه شروع كردم. دكتر غدد هم گفته تا فرتين خونت پايين نياد قند هات رو خيلي سخت ميشه اورد پايين

پاسخ
درود بهروز جان
متشکرم بابت مشورت با من و شرح حال خوبی که گفتید. به طور مشخص به نظر می رسد پزشکان به تشخیص هموکروماتوز در شما فکر کرده اند ولی نگفتی که آیا تکه برداری از کبد شما انجام شده است یا خیر. توجه کنید که منفی بودن آزمایش ژنتیک ردکننده تشخیص هموکروماتوز نیست. مثلاً اگر آزمایش ژن C282Y یا ژن H63D منفی باشد، ممکن است هموکروماتوز ناشی از ژن های نادرتری باشد که انجام آزمایش آن ها رایج نیست.
نکته دوم در مورد مشکلات عضله است که نگفته اید آیا بررسی شده یا نه.
به هر روی توصیه بنده این است که ناامید نشوید و با یک متخصص نورولوژی در مورد مشکل عضله خود مشورت کنید.
در نهایت، متأسف هستم اگر راهنمایی خوبی نتوانستم به شما ارائه دهم.
جاوید
با سلام خدمت شما دکتر افشاری عزیز

من 24 سال سن دارم و از زمان تولد به بیماری تالاسمی ماژور گرفتار شده بودم که با پیوند مغز واستخوان به لطف خدا بهبود کامل (پیوند 100 درصد) پیدا کردم و الان تقریبا 15 سال از پیوندم میگذره، الان حالت مینورم مثل پدر و مادرم.
ازونجایی که هر سال برای چکاپ به بیمارستان شریعتی تهران بخش پیوند مغز و استخوان میرفتم و فقط میزان اهن بدنم اون هم بخاطر سابقه ی بیماریم بالا بود دکترم گفت که لازم نیست که دیگه تهران بیاین هر ساله یه آزمایش کامل بده و پیش یه متخصص شهر خودتون ببرین و این میزان آهن بدنشو کنترل کنه

من دوسال آزمایش ندادم این هفته که آزمایش دادم فریتین بدنم 870 و هموگلوبین هم 12 بود
ازونجایی که سابقه تالاسمی ماژور داشتم به نظرتون این میزان فریتین و هموگلوبین طبیعیه؟ آیا نیاز به کاهش فریتین از طریق دارو هست؟

تارهای موی سرم کمی نازکه و میزان خوابم هم کمی زیاده به نظرتون از همین فریتین بالا میتونه باشه؟

ممنون میشم راهنماییم کنید دکتر

پاسخ
سلام
البته پرسش شما خارج از تخصص بنده است و باید در این مورد با پزشک خود مشورت کنید. ولی تا جایی که می دانم، پیوند مغز استخوان فقط مشکل کم خونی را حل می کند و به همین دلیل مبتلایان به تالاسمی حتی پس از پیوند هم به طور دوره ای از نظر انباشت آهن و عوارض آن بررسی می شوند. هرچند، فریتین یک نشانگر غیراختصاصی است و لزوماً نشاندهنده انباشت آهن نیست.
نا شناس
باسلام خدمت دکتر افشاری- پدر اینجانب هفتاد سال دارند که مدتی دچار ضعف و بیحالی کاهش وزن و خستگی و سرفه های تک و تنگی نفس همراه با خلط شده بودند .با مراجعه به متخصص داخلی با آزمایش خون مشخص شد که هموگلوبین خونشان پایین روی 6 و فریتین شان 900 است و التهابشان بالا ست. در بیمارستان بستری شدند. به ایشان دو کیسه خون تزیریق کردند همراه با مکمل های ویتامین و تزریق انتی بیوتیک ها . خدا را شکر حالشان بهتر شد و بعد از چند روز دکتر ایشان را مرخص کرد و بعد از ده روز مجددا ایشان را ویزیت کرده و گفتند مشکل خاصی نیست تنها قرص های مکمل ویتامین امپول B12و همچنین قرص جوشان ضد خلط و اسپری به ایشان دادند . الان حالشان بهتره اما پاهایشان حس راه رفتن ندارد و بعضی وقتها در داخل ساختمان نفسشان میگیرد. در ضمن فشار خون و چربی و دیابت ندارند . اما سنگ کوچک در کلیه دارند. سوال من این است که : آیا لازم است مجددا به پزشک مراجعه کنیم و اینکه دوباره آزمایش خون بدهند. و یا مشکل فریتین بالا ایشان از پرکاری تیروئید میتواند باشد؟

پاسخ
سلام دوست عزیز
کم خونی در سنین بالا و به ویژه در مردان نیاز به به بررسی بیشتر و تعیین علت دارد. علت شایع کم خونی در این سن، مشکلات دستگاه گوارش، شامل زخم معده و روده، پولیپ، تومور، شقاق و بواسیر است. مشکلات کلیه و دستگاه ادراری شامل پروستات و مثانه هم ممکن است گاهی با کم خونی تظاهر کند. همچنین خونسازی در سن کهولت افت می کند و گاهی شدت آن به حدی است که باعث کم خونی آشکار بالینی می شود.
البته کم خونی پدر شما موقتاً درمان شده ولی اگر علت آن مشخص و برطرف نشود، احتمال عود آن وجود دارد. در این مورد با پزشک خود مشورت کنید.
نا شناس
باسلام خدمت دکتر افشاری- پدر اینجانب هفتاد سال دارند که مدتی دچار ضعف و بیحالی کاهش وزن و خستگی و سرفه های تک و تنگی نفس همراه با خلط شده بودند .با مراجعه به متخصص داخلی با آزمایش خون مشخص شد که هموگلوبین خونشان پایین روی 6 و فریتین شان 900 است و التهابشان بالا ست. در بیمارستان بستری شدند. به ایشان دو کیسه خون تزیریق کردند همراه با مکمل های ویتامین و تزریق انتی بیوتیک ها . خدا را شکر حالشان بهتر شد و بعد از چند روز دکتر ایشان را مرخص کرد و بعد از ده روز مجددا ایشان را ویزیت کرده و گفتند مشکل خاصی نیست تنها قرص های مکمل ویتامین امپول B12و همچنین قرص جوشان ضد خلط و اسپری به ایشان دادند . الان حالشان بهتره اما پاهایشان حس راه رفتن ندارد و بعضی وقتها در داخل ساختمان نفسشان میگیرد. در ضمن فشار خون و چربی و دیابت ندارند . اما سنگ کوچک در کلیه دارند. سوال من این است که : آیا لازم است مجددا به پزشک مراجعه کنیم و اینکه دوباره آزمایش خون بدهند. و یا مشکل فریتین بالا ایشان از پرکاری تیروئید میتواند باشد؟
بانو
سلام. وقت بخیر
من چهارماهه باردار هستم و در آخرین آزمایشم فریتینم دویست بود که بالاتر از محدوده است. در عین حال من کم خونی دارم و هموگلوبینم پایین هست. در ضمن سه ماه اول تیروئیدم پرکار داشتم که خداروشکر خودش درست شد. راستش هیچ دکتری بهم جواب درستی نمیده. آیا الان من باید مکمل آهن مصرف کنم یا نه؟! علت این فریتین بالا چیه؟ لطفا راهنماییم کنید.

پاسخ
سلام بانو جان
مهم ترین موضوع در خانم های باردار، کم خونی است که به طور طبیعی در بارداری رخ می دهد و مصرف مکمل آهن در همه زنان باردار توصیه می شود. درباره نحوه مصرف آهن و میزان آن حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
در مورد فریتین، باید توجه شود که میزان آن در بارداری به طور طبیعی بالاتر است. محدوده مرجع فریتین در سه ماهه اول بارداری تا 130 میکروگرم بر لیتر، سه ماهه دوم تا 230 و سه ماهه سوم تا 166 گزارش شده است. البته این ارقام در کیت ها و آزمایشگاه های مختلف ممکن است کمی بالاتر یا پایین تر باشد. بنابراین فریتین شما در ماه چهارم طبیعی است و در محدوده مرجع است.
رها
سلام. خسته نباشید. اقای دکتر فریتین خون من در طی یک سال با سه بار ازمایش متوالی و با فاصله 3 یا 4 ماه تقریبا 300 هست و 32 ساله هستم. درد استخوان شدید در چا و کمرم دارم. همچنین موقع خواب یهو شکمم میره بالا میفته چایین. یا خالی میکنه. کاهش وزن هم داشتم ولی اشتهام خوبه .دچار یبوست هم شدم. لطفا راهنمایی بفرمایید مشکل بنده چه چیزی ممکن هست باشه؟متشکرم.

پاسخ
سلام رها جان
فریتین بالا نشانگر غیراختصاصی در موارد افزایش ذخایر آهن بدن است که در موارد شدید (هموکروماتوز) معمولاً فریتین بیش از 1000 است. غیراختصاصی از این بابت که عوامل دیگری هم ممکن است باعث بالا رفتن فریتین شوند که ربطی به ذخیره آهن ندارند، مانند التهاب، مصرف الکل، بیماری کبد، نارسایی کلیه، سرطان و سندرم متابولیک (گروهی از عوامل خطر شامل چربی دور کمر، چاقی شکمی، فشارخون بالا، دیابت، تری گلیسیرید بالا و HDL (چربی خوب) پایین که با هم رخ می‌دهند و خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی، سکته و دیابت را افزایش می‌دهند).
معمولاً اولین گام پزشک در این موارد، تکرار آزمایش فریتین همراه با نشانگرهای التهابی (ESR و CRP) است تا ببیند فریتین همچنان بالا مانده یا کاهش یافته و این که التهاب وجود دارد یا خیر.
در نهایت، باید توجه شود که محدوده مرجع یا نرمال آزمایش ها باید باتوجه به جمعیت تحت پوشش تفسیر شود. این روزها اپیدمی چاقی و کبد چرب به معضل اصلی جوامع شهری و حتی روستایی تبدیل شده است و طبیعتاً محدوده مرجع بسیاری از آزمایش ها مانند فریتین جابجا شده است. در این شرایط، برخی آزمایشگاه ها محدوده زیر 1000 را برای فریتین طبیعی می دانند.
در نهایت با توجه به کاهش وزن و درد استخوان به شما توصیه می کنم حتماً به پزشک متخصص روماتولوژی مراجعه کنید.
سعید
با سلام و خسته نباشید
من یک هفته پیش دو لکه زرد رنگ روی بدنم ایجاد شد پس از بررسی گفتند احتمالا ضربه بوده ولی به خاطر خیال جمع آزمایش کبد هم بدهید
آزمایش دادم آیتم های کبدی و صفرا اوکی بود ولی فریتین رو جواب ندادن و گفتند دوباره آزمایش بدم ، دوباره آزمایش دادم جواب روی 485 بود
بد از کلی نگرانی دکتر رفتم و گفتن مشکلی نداره ولی برای باز هم خیال جمع برام سونو نوشتن ، توی سونو یه تومور عروقی 4 در 3 میل توی راست کبدم دیده شد که گفتن 6 ماه دیگه برای اینکه ببینیم بزرگ شده یا نه مراجه کنید ، توی ما بقی چیزها
مثل اندازه کبد و صفرا و طحال مشکلی وجود نداشت ،
اون لکه ها بعد یه هفته از بین رفت و نتایج دیگه خونیم همه عالی بود
الان میخواستم ببینم این فریتین بالا نشونه چی میتونه باشه ؟ ذهن منو خیلی درگیر کرده
ممنون میشم جواب بدید
من هیچ قرص آهن و مکملی هم مصرف نمیکردم

پاسخ
سلام سعید جان
فریتین بالا، همان طور که بارها گفته شده، یک نشانگر غیراختصاصی است و تنها توصیه این است که با تکرار آزمایش به فواصل معین پیگیری شود. تومور عروقی کبد هم یافته اتفاقی و شایعی است که نیاز به اقدام خاصی جز پیگیری ندارد.
نگار
سلام، خسته نباشید، من مدت کوتاهی دچار خواب رفتگی و مور شدن دست و پا شدم به دکتر مراجعه کردم یک آزمایش غربالگری نوشت، همه چی خوب هست فقط فریتین خونم 435هست،درضمن 36سال سن دارم، به نظر شما خطرناک هست این مقدار؟؟؟ و باید چکار انجام بدم؟؟ ممنون از شما

پاسخ
سلام نگار جان
فریتین بالا نشانگر غیراختصاصی در موارد افزایش ذخایر آهن بدن است که در موارد شدید (هموکروماتوز) معمولاً فریتین بیش از 1000 است. غیراختصاصی از این بابت که عوامل دیگری هم ممکن است باعث بالا رفتن فریتین شوند که ربطی به ذخیره آهن ندارند، مانند التهاب، مصرف الکل، بیماری کبد، نارسایی کلیه، سرطان و سندرم متابولیک (گروهی از عوامل خطر شامل چربی دور کمر، چاقی شکمی، فشارخون بالا، دیابت، تری گلیسیرید بالا و HDL (چربی خوب) پایین که با هم رخ می‌دهند و خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی، سکته و دیابت را افزایش می‌دهند).
معمولاً اولین گام پزشک در این موارد، تکرار آزمایش فریتین همراه با نشانگرهای التهابی (ESR و CRP) است تا ببیند فریتین همچنان بالا مانده یا کاهش یافته و این که التهاب وجود دارد یا خیر.
در نهایت، باید توجه شود که محدوده مرجع یا نرمال آزمایش ها باید باتوجه به جمعیت تحت پوشش تفسیر شود. این روزها اپیدمی چاقی و کبد چرب به معضل اصلی جوامع شهری و حتی روستایی تبدیل شده است و طبیعتاً محدوده مرجع بسیاری از آزمایش ها مانند فریتین جابجا شده است. در این شرایط، برخی آزمایشگاه ها محدوده زیر 1000 را برای فریتین طبیعی می دانند.
محمد
آزمایش تست پرستات فریتنین 268.6...................... PSA 1.16 علت بالا بودن فریتنین چیست راهنماییم کنند
متشکرم

پاسخ
سلام محمد جان
فریتین یک فاکتور واکنشگر فاز حاد غیراختصاصی است و در انواع اختلالات التهابی و نئوپلاستیک افزایش می یابد.
دیانی
فریتین 337 برای یک مرد 57 ساله میتونه علت چه بیمتری باشه؟
اگه تلگرامتون را داشتم آزمایشها را ارسال میکردم.

پاسخ
فریتین یک فاکتور واکنشگر فاز حاد غیراختصاصی است و در انواع اختلالات التهابی و نئوپلاستیک افزایش می یابد.
عليزاده
سلام خانمي ٤٠ ساله هستم فريتين ١٥٤ وكلسيم ١٠.٤ براي من بالاست ؟

پاسخ
سلام دوست عزیز
معمولاً محدوده مرجع یا مقدار نرمال هر آزمایش با توجه به سن و جنسیت افراد در برگ جواب قید می شود. در بالغین، این محدوده برای کلسیم معمولاً 8.5 تا 10.2 و برای فریتین 12 تا 300 در مردان و 12 تا 150 در زنان است.
علل مختلفی ممکن است باعث افزایش کلسیم و فریتین شما شده باشد. مهمترین نکته این است که دلیل درخواست این آزمایش ها چه بوده است. برخی نکات در شرح حال، سوابق بیماری خود و اطرافیان، مصرف داروها، یا معاینه، به تفسیر نتایج آزمایش کمک می کند.
بیشتر پزشکان در چنین مواردی برای اطمینان از صحت نتایج، در اولین گام دست به تکرار درخواست آزمایش می زنند و البته در کنار آن، آزمایش های تکمیلی هم معمولاً درخواست می شود.
در نهایت، یکی از عللی که می تواند توجیه کننده افزایش هم زمان کلسیم و فریتین باشد، اختلالات التهابی مانند سارکوئیدوز است. البته قضاوت در مورد نتایج آزمایش بدون اطلاع از مواردی که عرض کردم، کار صحیحی نیست و به قول یکی از اساتید بزرگوار بنده در دانشگاه تهران، ما پزشکان مسؤول درمان بیماران هستیم و نه درمان برگ جواب آزمایش ها!
نا شناس
با سلام و ادب خدمت دکتر افشاری مادر من حدودا 70 ساله بوده و از سالها پیش تا کنون با تجویز پزشک قرص آهن مصرف می کرده اما از یکسال گذشته متوجه شد که اهن ایشان به مرز mg/l 700سیده است. اهن را قطع کرده پس از چند ماه شد 500 اما پس از چند ماه دیگر شد 1250 سپس تحت نظر پزشک خون قرص مخصوص کاهش اهن به ایشان تجویز شد . والان پس از مصرف 20 قرص در ازمایش جدید به 2000 رسیده لطفا راهنمائی فرمائید.

پاسخ
سلام دوست عزیز
افزایش آهن خون علل مختلفی دارد که شامل هموکروماتوز (ارثی) و یا هموسیدروز (اکتسابی) و برخی اختلالات دیگر (انواع کم خونی ها مانند تالاسمی، مسمومیت با سرب، و برخی داروها) است. به هرحال، موضوع مهم این است که علت افزایش آهن تشخیص داده شود و در کنار درمان کاهش دهنده آهن، علت زمینه ای هم در صورت امکان رفع شود.
حسن
سلام آیا مصرف دیفنوکسیلات تست مرفین رو مثبت میکنه قرص ریتالین چطور ؟

پاسخ
سلام حسن جان
دیفنوکسیلات (لوموتیل) داروی شبه تریاک است و تست مورفین را مثبت می کند.
ریتالین (متیل فنیدات) تست آمفتامین را مثبت می کند.