تفسیر نتایج آزمایشگاهی: فریتین بالا

آقای 60 ساله ای در آزمایش های چکاپ سالیانه ی خود متوجه نتایج غیرطبیعی عملکرد کبد به شکل ALT=70 IU/L (10-40) و GGT=120 IU/L (0-37) شده است. مشکل خاصی ندارد و هیچ دارویی مصرف نمی کند. بررسی بیشتر نشان دهنده ی CBC و عملکرد کلیوی نرمال، سرولوژی منفی هپاتیت B و C و فریتین 567 میکروگرم بر لیتر (300-24) است. اقدام بعدی چیست؟

الف) آزمایش ترانسفرین

ب) سونوگرافی کبد

ج) آزمایش ژنتیک از نظر هموکروماتوز (C282Y)

د) بیوپسی کبد از نظر انباشت آهن

فریتین یک پروتئین داخل سلولی برای ذخیره ی آهن و اندازه گیری آن به عنوان نشانگر ذخایر آهن بدن، بخشی از بررسی آزمایشگاهی اختلالات کبد (برای رد احتمال هموکروماتوز) و همچنین ارزیابی علل کم خونی است. مقادیر بالای 200 در زنان و بالای 300 در مردان و در سنین پس از یائسگی در زنان نشانه ی غیراختصاصی انباشت ذخایر آهن است چرا که این پروتئین جزو واکنشگرهای فاز حاد است و همچنین الکل، بدخیمی ها و هر عامل دیگری که باعث تخریب سلول های کبد شود فریتین را افزایش می دهد. افزایش فریتین در 90% موارد با انباشت آهن همراه نیست.

علل فریتین بالا بدون انباشت آهن

علل شایع

-          بیماری کبدی

-          الکل

-          وضعیت های التهابی حاد و مزمن

-          عفونت ها

-          بدخیمی ها

-          نارسایی کلیوی

-          سندرم متابولیک (اضافه وزن، عدم تحمل گلوکز، چربی بالا، فشار خون بالا)

علل کمتر شایع

-          تیروتوکسیکوز

-          سکته ی قلبی

 

اولین گام در برخورد با هر بیماری که فریتین بالا دارد، رد علل فوق است. در صورت وجود موارد فوق، بررسی بیشتر اغلب ضرورت ندارد. پس از شرح حال و معاینه ی کامل، اولین آزمایش هایی که باید درخواست شود شامل CBC، نشانگرهای التهابی (CRP، ESR)، کراتی نین و الکترولیت های سرم، تست های عملکرد کبد، قند و چربی خون است. بهتر است به این افراد توصیه شود از مصرف الکل خودداری کنند، وزن خود را کاهش دهند و قند و چربی خون خود را کنترل کنند و آزمایش فریتین پس از 3 تا 4 ماه تکرار شود.

اگر علت افزایش فریتین روشن نباشد، ترانسفرین (TIBC) بهترین تست برای رد احتمال انباشت آهن است.

چون ترانسفرین، پروتئین اصلی انتقال آهن در سرم است، اغلب ترانسفرین (TRF) در آزمایشگاه به شکل ظرفیت اتصال آهن (TIBC) اندازه گیری می شود و این دو نسبت مستقیم با هم دارند (TIBC (μmol/L) = 25.1 × TRF (g/L)). ترانسفرین باید در حالت ناشتا اندازه گیری شود زیرا مقادیر آهن سرم در طول شبانه روز به شدت متغیر است. حتی صرف مقدار کمی غذا باعث افزایش شدید و گذرای آهن سرم و همچنین افزایش ترانسفرین می شود. همچنین بیماری حاد ممکن است باعث کاهش گذرای آهن و ترانسفرین شود.

ترانسفرین در این بیمار بالا و سونوگرافی نشان دهنده ی کبد چرب بود.

بیشتر مبتلایان به هموکروماتوز ارثی از نظر ژن C282Y هموزیگوت هستند. آزمایش ژنتیک در مواردی توصیه می شود که انباشت آهن تأیید شده باشد یا سابقه ی ارثی این بیماری در خانواده وجود داشته باشد.

منبع

اشتراک در 100 درجه اشتراک گذاری در FaceBook اشتراک گذاری در Twitter ارسال ایمیل به دوستان در Gmail اضافه کردن به Google Bookmarks اضافه کردن به Google Reader ارسال ایمیل به دوستان در یاهو
مطالب مرتبط
نظرات خوانندگان
دیانی
فریتین 337 برای یک مرد 57 ساله میتونه علت چه بیمتری باشه؟
اگه تلگرامتون را داشتم آزمایشها را ارسال میکردم.

پاسخ
فریتین یک فاکتور واکنشگر فاز حاد غیراختصاصی است و در انواع اختلالات التهابی و نئوپلاستیک افزایش می یابد.
عليزاده
سلام خانمي ٤٠ ساله هستم فريتين ١٥٤ وكلسيم ١٠.٤ براي من بالاست ؟

پاسخ
سلام دوست عزیز
معمولاً محدوده مرجع یا مقدار نرمال هر آزمایش با توجه به سن و جنسیت افراد در برگ جواب قید می شود. در بالغین، این محدوده برای کلسیم معمولاً 8.5 تا 10.2 و برای فریتین 12 تا 300 در مردان و 12 تا 150 در زنان است.
علل مختلفی ممکن است باعث افزایش کلسیم و فریتین شما شده باشد. مهمترین نکته این است که دلیل درخواست این آزمایش ها چه بوده است. برخی نکات در شرح حال، سوابق بیماری خود و اطرافیان، مصرف داروها، یا معاینه، به تفسیر نتایج آزمایش کمک می کند.
بیشتر پزشکان در چنین مواردی برای اطمینان از صحت نتایج، در اولین گام دست به تکرار درخواست آزمایش می زنند و البته در کنار آن، آزمایش های تکمیلی هم معمولاً درخواست می شود.
در نهایت، یکی از عللی که می تواند توجیه کننده افزایش هم زمان کلسیم و فریتین باشد، اختلالات التهابی مانند سارکوئیدوز است. البته قضاوت در مورد نتایج آزمایش بدون اطلاع از مواردی که عرض کردم، کار صحیحی نیست و به قول یکی از اساتید بزرگوار بنده در دانشگاه تهران، ما پزشکان مسؤول درمان بیماران هستیم و نه درمان برگ جواب آزمایش ها!
نا شناس
با سلام و ادب خدمت دکتر افشاری مادر من حدودا 70 ساله بوده و از سالها پیش تا کنون با تجویز پزشک قرص آهن مصرف می کرده اما از یکسال گذشته متوجه شد که اهن ایشان به مرز mg/l 700سیده است. اهن را قطع کرده پس از چند ماه شد 500 اما پس از چند ماه دیگر شد 1250 سپس تحت نظر پزشک خون قرص مخصوص کاهش اهن به ایشان تجویز شد . والان پس از مصرف 20 قرص در ازمایش جدید به 2000 رسیده لطفا راهنمائی فرمائید.

پاسخ
سلام دوست عزیز
افزایش آهن خون علل مختلفی دارد که شامل هموکروماتوز (ارثی) و یا هموسیدروز (اکتسابی) و برخی اختلالات دیگر (انواع کم خونی ها مانند تالاسمی، مسمومیت با سرب، و برخی داروها) است. به هرحال، موضوع مهم این است که علت افزایش آهن تشخیص داده شود و در کنار درمان کاهش دهنده آهن، علت زمینه ای هم در صورت امکان رفع شود.
حسن
سلام آیا مصرف دیفنوکسیلات تست مرفین رو مثبت میکنه قرص ریتالین چطور ؟

پاسخ
سلام حسن جان
دیفنوکسیلات (لوموتیل) داروی شبه تریاک است و تست مورفین را مثبت می کند.
ریتالین (متیل فنیدات) تست آمفتامین را مثبت می کند.